105 ، 113 - المنشىء أصناف الأشياء بلا رويّة فكر آل إليها و لا قريحة غريزة أضمر عليها و لا تجربة أفادها من حوادث الدّهور ، و لا شريك أعانه على ابتداع عجائب الأمور ، فتمّ خلقه بأمره ، و أذعن لطاعته و أجاب إلى دعوته ، لم يعترض دونه ريث المبطئ ، و لا أناة المتلكَّىء ( خداوندى كه اصناف اشياء را بدون جريان فكرى كه به او رجوع نمايد ، انشاء ( ايجاد بىسابقه هستى ) فرمود ، بدون كمكگيرى از قريحه غريزى كه آن را در درون خود داشته باشد و بدون تجربه اى كه از حوادث روزگاران استفاده نموده و بدون شريكى كه او را در ابداع امور شگفت - انگيز اعانتى كرده باشد . دستگاه خلقت با امر او تمام گشت و اطاعت او را اذعان و دعوتش را اجابت نمود و در انفاذ امر خداوندى نه توقّف درنگ كننده اى مانع شد و نه مقاومت و سستى موجودى بهانه جو . ) 7 - خداوند سبحان در خلقت اشياء نه به تفكَّرى نيازمند بود و نه به قريحه غريزه اى و نه به سابقه تجربى و نه به شريكى كه او را در ابداع عجائب كائنات يارى كند . در جملات گذشته امير المؤمنين عليه السّلام با اين جمله « و دبّره فألطف تدبيره » اثبات فرمود كه در مخلوقات عالم هستى تدبير لطيف به كار رفته است . در محاورات معمولى تفكَّر و تدبير يا تدبّر مانند دو كلمه مترادف استعمال ميشوند ، لذا ممكن است اين سؤال مطرح شود كه آيا در اثبات تدبير براى خداوند سبحان با نفى تفكَّر تناقضى وجود ندارد پاسخ اين سؤال چنين است كه تفكَّر كه در فارسى آن را انديشه مىگوئيم ، عبارتست از حركت جويا در ذهن از واحدهاى معلوم براى پيدا كردن يا كشف يك مجهول . و يقينى است كه چنين حركتى براى خداوند سبحان نامعقول است